Trong ngành thực phẩm, ghi nhãn chất gây dị ứng là một phần của quản lý an toàn thực phẩm. Khi sản phẩm có chứa sữa, trứng, đậu nành, lạc, gluten, hải sản, hạt hoặc thành phần có nguy cơ dị ứng, người tiêu dùng cần được cảnh báo rõ ràng. Vì vậy, doanh nghiệp cần hiểu đúng về chất gây dị ứng thực phẩm, vai trò của test dị ứng thực phẩm và nguyên tắc ghi nhãn chất gây dị ứng thực phẩm.
1. Vì sao cần ghi nhãn chất gây dị ứng
Lý do đầu tiên khiến ghi nhãn chất gây dị ứng quan trọng là người tiêu dùng không thể tự nhận biết toàn bộ thành phần trong sản phẩm chế biến. Một chiếc bánh, gói gia vị, thanh ngũ cốc, nước sốt hoặc đồ uống có thể chứa nguyên liệu phụ, phụ gia, hương liệu và bán thành phẩm. Chỉ một thành phần nhỏ như whey, casein, lecithin đậu nành, bột mì hoặc chiết xuất hải sản cũng có thể trở thành nguy cơ.
Ghi nhãn chất gây dị ứng giúp người tiêu dùng đọc nhanh, hiểu đúng và chọn sản phẩm an toàn. Với người dị ứng nhẹ, việc sử dụng nhầm sản phẩm có thể gây nổi mẩn, ngứa, đau bụng hoặc khó chịu. Với người dị ứng nặng, phản ứng có thể diễn biến nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Đối với doanh nghiệp, ghi nhãn chất gây dị ứng là cách thể hiện trách nhiệm với thị trường. Một nhãn thực phẩm thiếu cảnh báo hoặc bỏ sót chất gây dị ứng thực phẩm có thể dẫn đến khiếu nại, thu hồi sản phẩm và thiệt hại lớn.
Tại Việt Nam, Nghị định 43/2017/NĐ-CP quy định nội dung, cách ghi và quản lý nhãn hàng hóa lưu thông trong nước và hàng nhập khẩu; với thực phẩm, thành phần là một nội dung cần thể hiện theo tính chất hàng hóa.
2. Những chất gây dị ứng thực phẩm có trong quy định ghi nhãn dị ứng
Muốn ghi nhãn chất gây dị ứng chính xác, doanh nghiệp cần xác định đúng những chất gây dị ứng thực phẩm có trong sản phẩm hoặc có thể phát sinh do nhiễm chéo. Theo TCVN 7087:2013 về ghi nhãn thực phẩm bao gói sẵn, các nhóm cần được công bố khi có trong thực phẩm hoặc thành phần thực phẩm gồm ngũ cốc chứa gluten, giáp xác, trứng, cá, lạc, đậu nành, sữa, các loại hạt và sulfite ở mức từ 10 mg/kg trở lên.
Chất gây dị ứng thực phẩm không chỉ nằm trong nguyên liệu chính. Nhiều doanh nghiệp dễ bỏ sót vì chúng xuất hiện trong nguyên liệu phụ hoặc tên gọi kỹ thuật. Lecithin có thể liên quan đến đậu nành; casein, whey, bột sữa liên quan đến sữa; bột mì, malt, gluten liên quan đến ngũ cốc chứa gluten.

Trước khi ghi nhãn chất gây dị ứng thực phẩm, doanh nghiệp cần rà soát công thức theo từng lớp: nguyên liệu chính, phụ gia, hương liệu, premix, chất hỗ trợ chế biến, bán thành phẩm và cảnh báo từ nhà cung cấp. Nếu dùng nguyên liệu nhập khẩu, cần kiểm tra specification, COA và bảng thông tin dị ứng. Nhận diện sai sẽ kéo theo nhãn sai.
3. Các nguyên tắc ghi nhãn chất gây dị ứng thực phẩm
Nguyên tắc đầu tiên trong ghi nhãn chất gây dị ứng là thông tin phải rõ ràng, dễ đọc và không gây hiểu nhầm. Thay vì ghi “bột”, “hương liệu”, “protein thực vật” hoặc “gia vị tổng hợp” mập mờ, doanh nghiệp cần thể hiện rõ bản chất thành phần.
Nguyên tắc thứ hai là ghi nhãn chất gây dị ứng phải thống nhất với danh sách thành phần. Nếu sản phẩm có chứa bột mì, sữa bột, trứng, đậu nành hoặc hải sản, thông tin này cần được thể hiện rõ trong thành phần hoặc dòng cảnh báo dị ứng. Ví dụ: “thành phần: bột mì, đường, dầu thực vật, hương sữa, lecithin đậu nành. Sản phẩm có chứa gluten, sữa và đậu nành”.

Nguyên tắc thứ ba là phân biệt đúng giữa “có chứa” và “có thể chứa”. “Có chứa” dùng khi chất gây dị ứng là thành phần trong công thức. “Có thể chứa” dùng khi có nguy cơ nhiễm chéo từ dây chuyền, thiết bị hoặc kho nguyên liệu. Không nên lạm dụng “có thể chứa” cho mọi nhóm dị ứng, vì cảnh báo quá rộng có thể làm người tiêu dùng khó lựa chọn.
Nguyên tắc thứ tư là kiểm soát thay đổi. Mỗi lần thay đổi công thức, đổi nhà cung cấp, thay nguyên liệu, chuyển dây chuyền hoặc thay bao bì, doanh nghiệp cần rà soát lại ghi nhãn chất gây dị ứng.
4. Test dị ứng thực phẩm có vai trò gì trong ghi nhãn chất gây dị ứng?
Test dị ứng thực phẩm trong sản xuất nên được hiểu là kiểm nghiệm chất gây dị ứng trong nguyên liệu, thành phẩm, nước rửa hoặc bề mặt thiết bị, không phải xét nghiệm dị ứng trên cơ thể người. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp xác minh rủi ro, nhất là khi sản xuất trên dây chuyền dùng chung.
Đối với doanh nghiệp, test dị ứng thực phẩm hỗ trợ kiểm soát chất lượng và củng cố căn cứ khi ghi nhãn chất gây dị ứng. Doanh nghiệp nên test khi đổi nhà cung cấp, thay đổi công thức, nhập nguyên liệu mới, xác nhận vệ sinh, điều tra khiếu nại, audit hoặc phục vụ hồ sơ xuất khẩu. Dữ liệu kiểm nghiệm giúp QA/QC đánh giá nguy cơ sữa, trứng, gluten, đậu nành, lạc, hạt hoặc hải sản.
Với hàng xuất khẩu, test dị ứng thực phẩm càng có ý nghĩa vì nhiều thị trường yêu cầu doanh nghiệp chứng minh năng lực kiểm soát chất gây dị ứng thực phẩm. Nếu thực phẩm chế biến Việt Nam muốn vươn tầm thế giới, nhãn sản phẩm phải minh bạch, có cơ sở kiểm soát và phù hợp thị trường nhập khẩu.

Đối với khách hàng, test dị ứng thực phẩm gián tiếp góp phần bảo vệ sức khỏe người dùng. Người bị dị ứng phụ thuộc rất nhiều vào thông tin trên nhãn. Nếu nhãn ghi thiếu hoặc doanh nghiệp không kiểm soát nhiễm chéo, họ có thể sử dụng nhầm sản phẩm nguy hiểm. Vì vậy, ghi nhãn chất gây dị ứng là cam kết an toàn đối với người mua.
Ở quy mô rộng hơn, kiểm soát và ghi nhãn chất gây dị ứng thực phẩm góp phần nâng cao tiêu chuẩn an toàn thực phẩm toàn cầu. Khi doanh nghiệp áp dụng test dị ứng thực phẩm, quản lý nguyên liệu, đánh giá nhiễm chéo và minh bạch thông tin nhãn, chuỗi cung ứng trở nên đáng tin cậy hơn, qua đó giảm rủi ro thu hồi sản phẩm.
Dù vậy, test dị ứng thực phẩm không thay thế việc rà soát nhãn. Một kết quả test không phát hiện ở một mẫu không có nghĩa là toàn bộ sản phẩm luôn không có nguy cơ, nếu công thức hoặc dây chuyền vẫn tồn tại khả năng nhiễm chéo. Doanh nghiệp cần kết hợp hồ sơ nguyên liệu, đánh giá nhà cung cấp, quy trình vệ sinh, kiểm nghiệm định kỳ và phê duyệt nhãn trước khi in.
5. Test dị ứng Morinaga – Yamaguchi đại diện phân phối chính hãng
Trong quá trình kiểm soát ghi nhãn chất gây dị ứng, doanh nghiệp không chỉ cần rà soát công thức và thông tin nguyên liệu, mà còn cần có công cụ hỗ trợ kiểm tra khi phát sinh nguy cơ về chất gây dị ứng thực phẩm. Các sản phẩm test dị ứng Morinaga do Yamaguchi phân phối có thể hỗ trợ nhà máy trong việc kiểm soát nguyên liệu, thành phẩm và đánh giá nguy cơ nhiễm chéo trong sản xuất.
Giá trị của test dị ứng thực phẩm không nằm ở việc thay thế trách nhiệm ghi nhãn, mà nằm ở vai trò hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống kiểm soát rõ ràng hơn. Khi kết hợp test dị ứng với việc rà soát công thức, kiểm soát nhà cung cấp, đánh giá dây chuyền và kiểm tra nguy cơ nhiễm chéo, doanh nghiệp có thêm cơ sở để thực hiện ghi nhãn chất gây dị ứng thực phẩm một cách minh bạch và an toàn hơn.
Với các sản phẩm Morinaga do Yamaguchi phân phối, doanh nghiệp có thể được tư vấn lựa chọn giải pháp phù hợp theo mục đích sử dụng, nhóm chất cần kiểm soát và điều kiện kiểm nghiệm thực tế tại nhà máy. Đây là một trong những hướng hỗ trợ quan trọng giúp bộ phận QA/QC nâng cao năng lực kiểm soát dị ứng thực phẩm, giảm rủi ro ghi nhãn sai và góp phần xây dựng hình ảnh sản phẩm an toàn, chuyên nghiệp hơn trên thị trường.


English
日本語